Albumy fotograficzne związane z historią PKS Czestochowa:
1. Kronika przedsiębiorstwa
 ___________________________________________________________

Powstanie PKS w Częstochowie datuje się na 13 sierpnia 1949 roku, kiedy to została powołana stacja PKS podległa oddziałowi w Chorzowie. Początkowo siedziba znajdowała się przy I Alei nr 14, a stacja obsługi na ul. Wilsona. Autobusy w ilości ok. 25 sztuk otrzymano z innych ekspozytur (m.in. Katowice, Kielce, Rzeszów, Łódź, Poznań). Były to głównie autobusy Fiat, Chausson, Leyland oraz poniemieckie Mercedes i Bussing. Pod koniec 1949 roku PKS otrzymała obiekty przy ul. Olsztyńskiej, po zlikwidowanym Zrzeszeniu Transportowym „Zgoda”.

W 1950 roku następuje fuzja 3 przedsiębiorstw: PKS, Hartwig i Spedytor. Stacja zmienia nazwę na Ekspozytura PKS w Częstochowie. Z przedsiębiorstwa Hartwig przejęto kilkanaście sztuk taboru ciężarowego i ciągników. W owym czasie PKS posiadał także kilka zaprzęgów konnych. Pojazdy towarowe umieszczone zostały na zajezdni przy ul. Wilsona, natomiast osobowe na ul. Olsztyńskiej.

W roku 1950 rozpoczęto budowę nowych obiektów przy ul. Krasińskiego 14/24, do których przeprowadzono się w roku 1952. Zajezdnia była przeznaczona na 150 jednostek silnikowych, a w tym czasie ekspozytura dysponowała już 50 autobusami i zbliżoną ilością samochodów ciężarowych. W tym samym roku PKS przejęła obsługę wszystkich linii międzymiastowych oraz dworzec przy ul. Wilsona. Dla obsługi sąsiednich terenów zorganizowano Stację Terenową w Lublińcu, gdzie skierowano głównie ciągniki Steyer oraz kilka ciężarówek.

W 1951 roku otrzymano pierwsze autobusy marki Star, a następnie Skoda 706RO. W 1958 roku otrzymano pierwsze egzemplarze Skody 706 RTO, następnie montowanych na licencji w JZS Jelcz, czyli kultowego dziś „ogórka”. Autobusy tej marki służyły w PKS Częstochowa do 1991 roku i są najdłużej eksploatowanym modelem w historii przedsiębiorstwa.

Z dniem 01.01.1960 w związku z reorganizacją Państwowej Komunikacji Samochodowej ekspozytury zamieniono na oddziały i od tej chwili nazwa zakładu brzmiała WP PKS w Katowicach Oddział Towarowo – Osobowy w Częstochowie. Oddziałowi podlegała w dalszym ciągu Placówka Terenowa w Lublińcu. Tabor liczył wówczas 90 autobusów i 122 samochody ciężarowe.

W latach 60-tych następował dalszy rozwój oddziału i w roku 1970 tabor liczył już 156 autobusów i 248 ciężarówek. Stary dworzec okazał się zbyt mały i rozpoczęto budowę nowego dworca przy Al. Wolności, który oddano do użytku 30 kwietnia 1973. Okres lat 70-tych to zresztą czas największych inwestycji. W 1974 roku oddano do użytku nowy dworzec autobusowy w Lublińcu, a w latach 1973-76 wybudowano nową zajezdnię dla taboru ciężarowego przy ul. Manifestu Lipcowego (obecnie Legionów). W 1973 roku otrzymano autobusy Sanos S-14, które przez długie lata służyły w ruchu i do dziś są ciepło wspominane przez pracowników.

W związku z nowym podziałem administracyjnym kraju w 1975 roku przejęto od Oddziału w Kluczborku Placówkę Terenową w Oleśnie. W związku z oddaniem do użytku nowej zajezdni towarowej, z dniem 1 kwietnia 1976 powołano Oddział Towarowo-Spedycyjny, czyli Oddział II PKS w Częstochowie, który przejął tabor ciężarowy. Dzisiejsze PKS zostało Oddziałem I dalej jednak jako Towarowo-Osobowy, ponieważ znaczna ilość taboru ciężarowego znajdowała się w placówkach w Lublińcu i Oleśnie. Po podziale tabor obejmował 247 autobusów, 42 przyczepy autobusowe, 112 ciężarówek i 35 przyczep towarowych.

Z dniem 1 stycznia 1979 roku dotychczasowa Placówka Terenowa w Lublińcu stała się Oddziałem PKS z podległą Placówką Terenową w Oleśnie. Jednak w tym samym roku powołano i włączono do Oddziału Częstochowa I Placówkę Terenową w Pajęcznie, gdzie zgrupowano część autobusów oraz kilka sztuk taboru ciężarowego.

01.02.1983 powołano Krajową Państwową Komunikację Samochodową i od tej chwili nazwa zakładu brzmiała KPKS Katowice IV Oddział Towarowo-Osobowy Częstochowa I, wraz z podległą Placówką w Pajęcznie. Pod koniec roku 1983 z placówki w Pajęcznie oddano tabor ciężarowy do Oddziału I w Katowicach i dopiero wówczas Oddział Częstochowa I stał się oddziałem w pełni osobowym.

W 1990 roku kolejna reorganizacja, gdzie w związku z likwidacją Dyrekcji Okręgowej w Katowicach, z dniem 01 lipca 1990 nastąpił podział KPKS na samodzielne przedsiębiorstwa i w ten sposób oddział częstochowski stał się Przedsiębiorstwem Państwowej Komunikacji Samochodowej (PPKS). Znacznie zmniejszyła się ilość taboru, a braki w I połowie lat 90-tych uzupełniano poprzez zakupy taboru używanego. Od połowy lat 90-tych postawiono na zakup fabrycznie nowych autobusów Autosan i Jelcz, co przyniosło dobre efekty i znaczące odnowienie taboru, a jednolity wizerunek graficzny autobusów przedsiębiorstwa na "rozpoznawalność" nie tylko na ulicach Częstochowy

Z dniem 01 stycznia 2005 roku, przedsiębiorstwo zostało przekształcone w Spółkę Akcyjną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Dziś PKS Częstochowa to liczący się przewoźnik nie tylko na terenie miasta i powiatu, ale także w całym regionie oraz największe w województwie śląskim przedsiębiorstwo spod znaku PKS.

Dla upamiętnienia przedstawiamy Kierowników/Dyrektorów zarządzających PKS Częstochowa lub  Placówkami Terenowymi:

 Kierownik Ekspozytury/Dyrektor
- ? Kamiński - 13.08.1949 - 31.12.1949 roku
- Witold Prokopowicz - 01.01.1950 roku - od połączenia z firmą Hartwig
 W latach 1951-1956
- Kazimierz Treszczyński
- Stanisław Peszek
- Konstanty Korbut

- Tadeusz Sikorski - dyrektor od 01.09.1956 - 01.01.1990 roku
- Henryk Banaś - dyrektor od 01.01.1990 roku

Zastępca Kierownika Ekspozytury/Zastępca Dyrektora
- Jan Różański
- Marian Wrona
- Mieczysław Kaczorowski
- Jan Szymański - z-ca dyrektora
- Mieczysław Pośpiech - z-ca dyrektora d/s technicznych
- Henryk Banaś - z-ca dyrektora d/s przewozów

Główny Księgowy
- Stefania Różańska
- Ferdynand Kuberski
- Hubert Maćkowiak
- Lidia Jarząb
- Danuta Grzybowska - główna księgowa i z-ca dyrektora d/s ekonomicznych
- Anna Cekus - prokurent

Kierownik Placówki Terenowej w Oleśnie.
- Bernard Frejer
- Engelbert Ploska

Kierownik Placówki Terenowej w Pajęcznie.
- Roman Strykowski
- Dariusz Hałaczkiewicz
- Paweł Zdybowicz

Kierownik Placówki Terenowej w Lublińcu.
- Zenon Zieliński
- Paweł Bartosz
- Antoni Przydacz
- Antoni Kaczmarczyk
- Marian Pakosz
- Jerzy Olszewski
- Bernard Wider
  e-mail: sekretariat@pks-czestochowa.pl
  www.pks-czestochowa.pl  

© Opracował: Jacek Jachymczyk
bop@pks-gliwice.pl

P.S. Zwracamy się z prośbą do obecnych i byłych pracowników PKS Częstochowa S.A. ,mieszkańców miasta Częstochowy oraz okolic, hobbystów i entuzjastów transportu o nieodpłatne udostępnienie reprodukcji zdjęć, informacji i innych materiałów z historii PKS. W miarę możliwości prosimy o podanie danych związanych z udostępnianymi materiałami. W razie potrzeby reprodukcje wykonamy we własnym zakresie i na koszt własny. Zamieścimy je w specjalnym, elektronicznym albumie, który będzie dostępny w ramach historii PKS na witrynie www.pks-gliwice.pl/historia_pks.php

 J.J.